राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को समानुपातिक सूचीमा बालेन शाह पक्षका करिब ४० जनाको नाम समावेश हुने तयारीले नेपाली राजनीतिमा नयाँ बहसको ढोका खोलेको छ। यो केवल सूची निर्माणको प्रक्रिया मात्र होइन, पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलन र भावी राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण संकेतका रूपमा हेरिन थालेको छ।
स्थापनाकालदेखि नै ‘नयाँ राजनीति’को नारासहित अघि बढेको रास्वपामा बालेन शाहको प्रभाव विस्तार हुनु स्वाभाविक देखिए पनि, यसको प्रभाव दूरगामी हुने निश्चित छ। स्वतन्त्र र वैकल्पिक राजनीतिक सोचका प्रतीक मानिएका बालेन पक्षका व्यक्तिहरूको उल्लेख्य उपस्थिति पार्टीको संरचनामा नयाँ ऊर्जा भित्र्याउने प्रयासका रूपमा व्याख्या गर्न सकिन्छ।
तर यससँगै प्रश्न पनि उब्जिएको छ—के यो समावेशी राजनीतिक अभ्यास हो, कि शक्ति सन्तुलनको पुनर्संरचना? समानुपातिक सूची जनप्रतिनिधित्वको न्यायोचित माध्यम बन्नुपर्नेमा कुनै एक पक्षको प्रभाव अत्यधिक देखिनु पार्टीभित्र असन्तुलन निम्त्याउने जोखिम पनि उत्तिकै छ।
रास्वपाले आफूलाई परम्परागत दलभन्दा फरक देखाउन खोजेको अवस्थामा, यस्तो निर्णयले पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र कति मजबुत छ भन्ने प्रश्न पनि उठाएको छ। परिवर्तनको नाममा व्यक्तिकेन्द्रित राजनीति हाबी हुने हो भने त्यो दीर्घकालीन रूपमा चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ।
अब हेर्न बाँकी छ—यो सूचीले रास्वपालाई नयाँ उचाइमा पुर्याउँछ कि आन्तरिक द्वन्द्वको नयाँ अध्याय सुरु गर्छ। राजनीति केवल व्यक्तिको होइन, संस्थागत विवेकको परीक्षा पनि हो।