काठमाडौं महानगरपालिकाले जय बागेश्वरी क्षेत्रका ७५ घरलाई मल्लकालीन वास्तुकलामा रूपान्तरण गर्ने तयारी गर्नु सामान्य सौन्दर्यीकरणको योजना मात्र होइन, उपत्यकाको ऐतिहासिक पहिचान जोगाउने गम्भीर प्रयास हो। कंक्रिटको अव्यवस्थित विस्तारले मौलिक सभ्यता ओझेलमा परेको वर्तमान अवस्थामा यस्तो पहल स्वागतयोग्य छ।
मल्लकालीन स्थापत्य शैली केवल इँटा, काठ र झ्याल–ढोकाको डिजाइन होइन; यो काठमाडौंको इतिहास, जीवनशैली र सभ्यताको प्रतिविम्ब हो। जय बागेश्वरीजस्तो सांस्कृतिक महत्व बोकेको क्षेत्रमा यस किसिमको रूपान्तरणले शहरलाई पुनः आफ्नै आत्मासँग जोड्ने अवसर दिन्छ। साथै, यसले आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
तर, योजना कागजमै सीमित हुने हो कि सफल कार्यान्वयनमा जाने हो भन्ने प्रश्न उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। स्थानीय बासिन्दाको सहमति, उनीहरूको आर्थिक क्षमताको संरक्षण, मौलिक सामग्रीको प्रयोग र प्राविधिक प्रामाणिकता सुनिश्चित नगरी गरिएको रूपान्तरणले उल्टै बनावटीपन निम्त्याउन सक्छ। ऐतिहासिकताको नाममा जबर्जस्ती परिवर्तनले संस्कृति जोगिने होइन, झनै क्षति पुग्ने खतरा रहन्छ।
यसकारण, महानगरपालिकाले यो अभियानलाई केवल परियोजनाको रूपमा होइन, साझा सांस्कृतिक जिम्मेवारीका रूपमा अघि बढाउनुपर्छ। पारदर्शिता, जनसहभागिता र दीर्घकालीन दृष्टिकोणसहित यो योजना कार्यान्वयन भएमा जय बागेश्वरी क्षेत्र काठमाडौंको पहिचान पुनर्जीवित गर्ने उदाहरणीय नमुना बन्न सक्छ।